ابن خلدون

شمس الدين ابوعبدالله محمدبن علي بن محمد اصبحي اندلسي مالكي (832 – 896ق/ 1428 – 1490م)، فقيه، قاضي، اديب و صاحبنظر در فلسفه تاريخ و جامعه شناسي است.
    وي در مالقه، از شهرهاي اندلس، زاده شد و در همان جا قرآن و مقدمات علوم را از عالمان روزگار خود مانند ابواسحاق ابراهيم بن احمد بدوي، ابوعمرو محمد بن محمد ابوبكر بن منظور، خطيب ابوعبدالله محمدبن ابوطاهر بن محمد بن بكروب فهروي، ابراهيم بن احمد بن فتوح و ديگران آموخت. همچنين با عالمان ديگري نيز، از جمله قاضي ابويحيي بن محمد بن ابوبكر بن عاصم، در فاس، تلمسان و تونس، ديدار كرد و از آنها بهره برد.
    او در ابتدا در مالقه به مقام قضا گمارده شد، ولي پس از آن در وادي آش (شهري در اندلس كه امروزه قادس ناميده مي شود) به منصب قضاوت رسيد و سرانجام قاضي غرناطه شد. پس از مدتي، ناگزير به تلمسان رفت و از آنجا به مصر كوچ كرد و سپس، در 895ق، به سفر حج مشرف شد و بار ديگر به مصر بازگشت.
    وي در 896 ق عهده دار قضاوت قدس شد، اما پس از
    61 روز قضاوت در قدس درگذشت و همان جا به خاك سپرده شد. ابن ازرق از عالمان و قاضيان مالكي بنام روزگار خود بود كه دانش و پارسايي وي ستوده شده است. سخاوي درباره او نوشته: «من او را از مردان روزگار يافتم» احمد بن يحيي و نشريشي در كتاب المعيار، ابوالعباس احمد باباتنبكتي صنهاجي در كتاب نيل الابتهاج و ابن مريم در كتاب البستان في ذكرالاولياء و العلما بتلمسان از او روايت كرده اند. همچنين افرادي چون ابوعبدالله محمد بن حداد وادياشي و حافظ بن داوود از او دانش و فقه آموخته اند. شماري از آثارش عبارت اند از:
    1- بدائع السلك في طبائع الملك، اين كتاب نخستين «قرائت» مقدمه ابن خلدون در دوره اسلامي به شمار مي رود و داراي اهميت بسيار است. اين اثر در 1977م، به كوشش سامي نشار، در عراق به چاپ رسيد.
    2- الابريز المسبوك في كيفيتئ آداب الملوك، اين كتاب در 1956 م در الجزاير چاپ شده است.
    دو كتاب در ادبيات با نام هاي شفاء الغليل في شرح مختصر خليل و روضئ الاعلام بمنزلئ العربيئ من علوم الاسلام به او منسوب است كه نشاني از آنها در دست نيست.
    ٭ به نقل از كتاب
    «تقويم تاريخ، فرهنگ و تمدن اسلام و ايران

magiran.com > روزنامه ايران > شماره 4507 30/2/89 > صفحه 28 (صفحه آخر) > متن